Roco NS 1300: De Franse invloed op het Nederlandse spoor in model
Stel je voor: je rijdt een locomotief die eigenlijk bedoeld was voor de Franse spoorwegen, maar in het geel en grijs van de Nederlandse Spoorwegen over ons land dendert. Dat is precies het verhaal van de NS-serie 1300.
Voor modeltreinliefhebbers is dit een icoon, een stukje gedeelde spoorweggeschiedenis dat je nu zelf in je kamer kunt laten rijden.
In dit artikel duiken we in de wereld van deze bijzondere locomotief en ontdekken we welke modellen je kunt vinden.
De elektrische locomotief serie 1300
De NS 1300 is in feite een Nederlands jasje om een Frans technisch hart. De locomotieven waren gebaseerd op de Franse SNCF CC 7100-serie, een krachtig en modern ontwerp uit de naoorlogse periode.
Op 31 december 1949 plaatste de NS een bestelling voor tien van deze machines, met een prijskaartje van 785.000 gulden per stuk – omgerekend zo'n 356.000 euro. De eerste Franse CC 7100 was al in mei 1949 in dienst getreden, dus het was destijds een bewezen concept. Het verhaal kende ook zijn schaduwzijde.
In 1953 verongelukte de NS 1303, wat leidde tot de bouw van een geheel nieuwe machine, de 1311, in 1954.
De behoefte aan meer trekkracht was groot, want in 1955 volgde een extra bestelling van vijf locomotieven. Tot de komst van de NS 1600 in 1981 bleven de 1300'ers de sterkste locomotieven van de NS. Voor modelbouwers is dit een rijke geschiedenis.
De locomotief verscheen in verschillende kleurstellingen: het bekende geel/grijs, maar ook in het oudere blauw en zelfs in een opvallende turquoise kleur. Dit maakt het verzamelen van modellen extra leuk, want je kunt verschillende tijdperken nabouwen.
De inzet van de locomotieven
Deze machines waren echte werkpaarden. Ze werden ingezet voor het zware werk, zoals het trekken van lange goederentreinen en zware personenvervoer op belangrijke lijnen.
Hun kracht maakte ze onmisbaar in een tijdperk waarin de elektrificatie van het spoor net op gang kwam. Het is interessant om te zien hoe de locomotieven in de loop der jaren werden aangepast en gemoderniseerd.
Het Nederlands Spoorwegmuseum (NSM)
Dit zie je ook terug in de modelwereld. Sommige modellen tonen de locomotief in zijn oorspronkelijke staat, terwijl andere de gemoderniseerde versie uitbeelden, compleet met de aanpassingen die in de loop der tijd zijn doorgevoerd. De geschiedenis van de NS 1300 leeft voort in het Nederlands Spoorwegmuseum in Utrecht. De NS 1302 werd in 2002 toegevoegd aan de collectie.
In 2005 volgde de NS 1315. Dit museum is een must-visit voor elke liefhebber, want je kunt de echte locomotieven van dichtbij bekijken en je vergelijken met je Märklin NS 1100 met botsneus op de baan.
De Stichting Klassieke Locomotieven (KLOK)
De NS 1315 had zelfs een internationaal avontuur. In 2013 werd het exemplaar overgedragen aan Duitsland, maar gelukkig keerde het in september 2015 terug naar Nederland. Dit soort verhalen geven extra diepgang aan je verzameling.
Een andere belangrijke speler in het behoud van dit erfgoed is de Stichting Klassieke Locomotieven (KLOK). Sinds 2005 heeft KLOK de NS 1304 in haar beheer.
Deze stichting zet zich in voor het rijdend houden van historisch materieel.
Het verhaal van de NS 1304 laat zien dat het behoud van historische locomotieven niet zonder uitdagingen is. In 2015 was de locomotief actief bij HSL Logistik, maar begin 2016 viel het stil met een defect. De situatie escaleerde zelfs tot een verbod voor HSL Logistik op 12 april 2017. Het toont aan dat het behoud van erfgoed een voortdurende inspanning is.
Modeltreinen van de NS 1300: een uitgebreid overzicht
Voor de modeltreinliefhebber is er gelukkig een ruime keuze aan modellen van de NS 1300. Verschillende fabrikanten hebben deze locomotief in hun assortiment opgenomen, in diverse schalen en kleurstellingen.
- Roco 2157C / 23238 (1984): NS 1312 in de herkenbare geel/grijze kleurstelling. Een klassieker onder de modeltreinen.
- Startrain-serie (2010-2014): Deze fabrikant bracht meerdere versies uit, zoals de 60131 (blauw, NS 1301), 60132 (turquoise, NS 1302), 60133 (blauw, NS 1307), 60134 (geel/grijs, NS 1311), 60140 (blauw, NS 1305), 60141 (geel/grijs, NS 1306), 60142 (geel/grijs, NS 1312) en 60143 (blauw, NS 1302).
- Arnold 0237 (1968) / 2338 (1992) / 2342 (1993): Oudere modellen, respectievelijk de NS 1310 in blauw met aluminium sierlijsten, NS 1306 in hetzelfde blauw, en NS 1302 in turquoise.
- Ibertren 967: Een model van de NS 1306 in de geel/grijze uitvoering.
- THS-Taco L1300A / L1300C: De L1300A toont de locomotief in turquoise, terwijl de L1300C de gemoderniseerde NS 1307 in geel/grijs laat zien.
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste modellen die beschikbaar zijn of zijn geweest. Het is goed om te weten dat er ook modellen in N-spoor (1:160) beschikbaar zijn. Dit is ideaal als je beperkte ruimte hebt maar toch een indrukwekkend baanbeeld wilt creëren. De prijzen voor deze modellen variëren sterk, van enkele tientjes voor oudere tweedehands exemplaren tot enkele honderden euro's voor gedetailleerde, nieuwe uitgaven.
Praktische tips voor verzamelaars en bouwers
Als je geïnteresseerd bent in de NS 1300, zijn er een paar dingen die handig zijn om te weten. Ten eerste: bepaal welke tijdperk je wilt nabouwen.
Kies je voor de oorspronkelijke blauwe kleur, of ga je voor de latere geel/grijze huisstijl? Vergelijk dit ook eens met de Roco NS 2400 in bruin of geel-grijs.
Dit helpt je om gericht te zoeken naar modellen. Ten tweede: let op de details. Verschillende productiejaren hebben kleine verschillen in bijvoorbeeld de positionering van de koplampen of de aanwezigheid van beugels.
Voor de purist is dit belangrijk; voor de beginnende liefhebber minder. Ten derde: combineer je model met de juiste rijtuigen of wagons. Een blauwe 1300 staat prachtig voor een trein met Plan D-rijtuigen, terwijl de geel/grijze versie goed past bij het latere Materieel '64. Verzamel je liever dan dat je zelf bouwt?
Dan zijn de kant-en-klare modellen van Roco of Startrain een uitstekende keuze.
Ben je handig en geniet je van het bouwproces, dan zijn er ook bouwpakketten beschikbaar. Ongeacht je keuze, de NS 1300 blijft een blikvanger op elke modelspoorbaan, net als de Exact-Train NS 1500 als krachtpatser, een tastbaar stukje van de bijzondere relatie tussen de Nederlandse en Franse spoorwegen.