Exact-Train NS 1700: De laatste grote elektrische loc van de NS
Je kent dat gevoel vast wel: je staat op een perron en er dendert een machtige, donkerrode locomotief voorbij. Dat is waarschijnlijk een NS 1700 geweest.
Deze bakbeesten waren decennialang het gezicht van het zware elektrische werk op het Nederlandse spoor. Maar ze zijn bijna allemaal verdwenen. In deze gids duiken we in het verhaal van de 1700-serie: wat maakte deze loc zo bijzonder, waarom verdween hij, en waar kun je er nu nog eentje vinden? Voor de modeltreinliefhebber is dit dé locomotief die in je collectie thuishoort.
Elektrische locomotieven NS 1700
De NS 1700 was de laatste grote, zware elektrische locomotief die de Nederlandse Spoorwegen zelf bestelde.
Hij was ontworpen voor de zware dienst: het trekken van intercity's over lange afstanden en het zware goederenvervoer. In totaal zijn er 81 exemplaren gebouwd, geleverd tussen 1990 en 1994.
Ze vervingen oudere types en vormden de ruggengraat van het elektrische tractiepark in de jaren '90 en 2000. Wat deze serie zo speciaal maakt, is dat het een puur Nederlands ontwerp is, specifiek afgestemd op onze 1500 volt-bovenleiding. Het was een werkpaard met karakter. Als je de specificaties ziet, snap je waarom dit een beest was.
Specificaties en technische gegevens
Met een vermogen van 4540 kW en een trekkracht van 260 kN kon hij probleemloos zware treinen in beweging krijgen.
De topsnelheid lag officieel op 180 km/u, maar er is zelfs mee getest op 200 km/u. Dat is serieus snel voor een loc uit die tijd. De asindeling is B'B', wat betekent dat hij twee draaistellen heeft met elk twee aangedreven assen.
Dat geeft hem goede trekkracht en stabiliteit. Met een massa van 86 ton en een aslast van 21,5 ton was hij flink zwaar, wat weer goed is voor de grip op het spoor.
Dienstgeschiedenis en inzet
De lengte van ruim 17,6 meter gaf hem een imposante aanwezigheid. De eerste NS 1700 ging in 1992 in dienst.
Jarenlang reden ze overal: van de drukke Intercity-lijnen naar het zuiden en oosten van het land, tot aan het zware goederenvervoer. Toen de NS in 1995 splitste in NS Reizigers en NS Cargo, kwamen de locs bij beide onderdelen terecht. Je zag ze dus zowel met passagierstreinen als met goederentreinen.
Ze waren betrouwbaar en krachtig, de onmisbare krachtpatsers van het Nederlandse spoor. Hun inzetperiode was indrukwekkend lang: pas in 2023 werden de laatste exemplaren officieel uit de dienstregeling genomen.
Het einde van een tijdperk
Elke locomotief heeft zijn tijd, en voor de 1700-serie brak die aan rond 2020. Nieuwere, efficiëntere en stiller locomotieven namen het werk over. Het was een geleidelijk afscheid.
Maar het einde was niet voor alle 81 locs hetzelfde. Een klein groepje kreeg een tweede leven, terwijl het overgrote deel een triester lot beschoren was.
Het is een verhaal van modernisering, maar ook van afscheid nemen van een icoon. Van de 81 gebouwde locomotieven zijn er uiteindelijk 45 gesloopt.
Behoud en sloop
Dat is meer dan de helft. Nog eens 22 exemplaren werden terzijde gesteld als 'plukloc' – een soort donor voor reserveonderdelen voor de laatst overgebleven actieve locs. Slechts een handvol ontsnapte aan de slopershamer.
Enkele bijzondere nummers kregen een nieuwe eigenaar. Zo nam het bedrijf DC Tractie de locs 1751, 1760, 1770 en 1780 over.
Railexperts kreeg de 1766, en Train Charter Services verwierf de 1772, 1775 en 1781. De 1768 heeft een ereplaats gekregen in Het Spoorwegmuseum in Utrecht. Zo blijft er tenminste één tastbaar exemplaar voor het nageslacht bewaard.
De NS 1700 als modeltrein
Voor de modeltreinliefhebber is de NS 1700 een must-have. Het is een iconisch Nederlands voertuig met een stoer, herkenbaar design. Gelukkig zijn er goede modellen van te krijgen.
Het merk Exact-Train heeft bijvoorbeeld een prachtig, gedetailleerd model uitgebracht in de schaal H0 (1:87).
Dit is niet zomaar een standaardmodel; het zit boordevol details en is van hoge kwaliteit. Ook de Exact-Train NS 1500 krachtpatser is een plaatje.
Het Exact-Train model: details en prijs
Het heeft een zwaar metalen frame voor een goede rij-eigenschap, gedetailleerde draaistellen, en een nauwkeurige weergave van de karakteristieke frontpartij en de ventilatieroosters op het dak. De bedrukking is haarscherp, met alle juiste opschriften en nummers. Je kunt kiezen uit verschillende uitvoeringen, zoals de bekende donkerrode kleur of de Piko NS 1200 ACTS en andere private maatschappijen.
De prijs voor zo'n gedetailleerd model ligt doorgaans tussen de €250 en €350, afhankelijk van de uitvoering en of hij digitaal is voorbereid.
Het is een investering, maar eentje waar je jaren plezier van hebt.
Praktische tips voor verzamelaars
Wil je een NS 1700-model aan je collectie toevoegen, of ben je op zoek naar een iconische Piko NS 2200 dieselloc? Let dan op een paar dingen.
Koop bij een gespecialiseerde modeltreinwinkel of een betrouwbare webshop. Controleer of het model geschikt is voor jouw baansysteem (analoog of digitaal). Als je een tweedehands exemplaar op het oog hebt, vraag dan naar de staat van de motor en de aandrijving. Een goed onderhouden model rijdt nog jaren soepel.
En vergeet niet om passend materieel erachter te zetten, zoals ICR-rijtuigen of DD-AR dubbeldekkers, voor een realistisch beeld. De NS 1700 is meer dan alleen een locomotief.
Het is een hoofdstuk uit de Nederlandse spoorweggeschiedenis dat nu wordt voortgezet op menig modelspoorbaan.
Of je nu een liefhebber bent van de techniek, de geschiedenis of gewoon van stoere machines, deze loc verdient het om herdacht te worden.