Permanentmagneten van ESU: Oude locs geschikt maken voor DCC
Je hebt een oude, prachtige modeltrein op de kop getikt. Misschien een klassieke Märklin of een Roco uit de jaren '80.
Je zet hem op je digitale baan, stuurt een DCC-commando... en er gebeurt niets. Of hij rijdt alleen maar vol gas vooruit. Herkenbaar? De schuldige is vaak de ouderwetse motor met vaste magneten. Maar er is een simpele, betaalbare oplossing: de permanente magneet van ESU. Die kleine, magische schijfjes maken van jouw oude loc een digitale alleskunner.
Wat is die permanente magneet precies?
Stel je voor: de motor in je oude loc heeft twee vaste, sterke magneten (de 'permanenten') die een magnetisch veld creëren. Tussen die twee draait een anker met spoelen. Probleem is: die vaste magneten zijn té sterk en té permanent voor een moderne digitale decoder.
De decoder kan de motor niet goed aansturen, want hij kan het magnetische veld niet 'uitzetten'.
De oplossing is een slim trucje. Je vervangt één van die vaste magneten door een speciale, schakelbare magneet van ESU.
Dit is in feite een elektromagneet die je op de decoder aansluit. Als de decoder 'uit' is, gedraagt deze magneet zich als een gewone, sterke magneet. Zodra de decoder 'aan' gaat (bij DCC-stroom), schakelt hij de magneet uit.
De motor krijgt nu een veel zwakker, maar wél digitaal bestuurbaar veld.
Zo krijgt de decoder de volledige controle over snelheid en richting.
Waarom zou je dit überhaupt doen?
Dit is waar het leuk wordt. Oude locs hebben vaak karakter, prachtige details en een zwaar metalen chassis. Ze rijden ook heerlijk stabiel.
Maar hun driefasige wisselstroommotor is hopeloos verouderd. Met zo'n motor kun je geen zacht optrekken, geen fijne snelheidstrappen en geen onafhankelijke functies zoals verlichting of geluid aansturen.
Door die ene magneet te vervangen, maak je die oude technologie geschikt voor de digitale wereld. Je behoudt de zware, degelijke basis van de loc, maar geeft hem de hersenen van een moderne machine.
Je kunt hem op je digitale baan laten rijden naast gloednieuwe modellen, met dezelfde soepele besturing. Het is de ultieme upgrade: het beste van twee werelden.
Hoe werkt dat in de praktijk?
De setjes van ESU zijn briljant in hun eenvoud. Je krijgt twee magneten: één vaste magneet en één schakelbare magneet, plus de benodigde aansluitdraadjes.
Het installeren is een kwestie van drie stappen. Stap 1: Open de loc en verwijder de oude motor. Je ziet twee zware, halfronde magneten aan de zijkanten van het motorhuis. Stap 2: Vervang de ene magneet door de schakelbare ESU-magneet. Let goed op de polariteit (noord en zuid) – die moet hetzelfde blijven.
De aansluitdraadjes van deze magneet soldeer je op de juiste uitgangen van je DCC-decoder (meestal de 'motor' of 'field' aansluiting). Wil je meer weten over een decoder inbouwen in een Fleischmann loc met rondmotor? Dat lees je hier. Stap 3: Zet alles weer in elkaar. De decoder stuurt nu zowel de stroom naar het anker als het 'uit'-signaal naar de magneet. De decoder 'praat' nu met de motor in een taal die de motor begrijpt.
Het resultaat is verbluffend: soepel optrekken, fijn afremmen, en volledige digitale controle.
Je oude loc rijdt als nieuw, maar dan beter.
Welke modellen zijn er en wat kosten ze?
ESU houdt het simpel met twee hoofdmodellen, geschikt voor de meest voorkomende oude motoren. De keuze hangt af van de fysieke maat van de magneet in jouw loc. Voor dat geld krijg je dus een complete set met beide magneten en draad.
- ESU 50910: Dit is de meest gangbare set. De magneten hebben een diameter van 8 mm en een hoogte van 5 mm. Perfect voor de meeste N- en H0-schaal locs van merken als Märklin, Roco, Fleischmann en Lima. De prijs ligt rond de €15 tot €20.
- ESU 50911: Deze set heeft iets grotere magneten (10 mm diameter, 5 mm hoog). Je hebt deze nodig voor wat grotere of oudere motoren, zoals die in sommige TT-schaal modellen of zwaardere H0-loc's. De prijs is vergelijkbaar, zo'n €18 tot €22.
Het is een van de goedkoopste manieren om via een soldeerhandleiding een draaddecoder in te bouwen in een oude loc.
Je hebt alleen nog een geschikte decoder nodig, maar die kun je apart kiezen.
Praktische tips voor je begint
Voordat je enthousiast aan de slag gaat, zijn er een paar dingen die je moet checken. Zo voorkom je frustratie en zorg je voor een perfect resultaat. Meet eerst de oude magneet op. Haal hem uit de loc en meet de diameter en hoogte met een schuifmaat.
Dit voorkomt dat je het verkeerde setje bestelt. Controleer of het een driefasenmotor is. Dit trucje werkt alleen bij oude wisselstroommotoren met twee vaste magneten.
Bij een modernere motor met permanente magneten (een 'klokvormmotor') is dit niet nodig. Test de polariteit. Als je de nieuwe magneet installeert, moet de noordpool op precies dezelfde plek zitten als de noordpool van de oude magneet.
Gebruik eventueel een klein kompasje om het te controleren. Gebruik een multimeter. Meet even of je de magneet goed hebt aangesloten voordat je alles dichtschroeft. Zo weet je zeker dat de decoder het signaal kan sturen. Tot slot: wees geduldig met het solderen.
De draadjes zijn dun, maar met een vaste hand en een beetje flux lukt het altijd om klokankermotoren aan te sturen.
Het resultaat is een oude loc die met trots en volledige digitale controle over je baan rijdt. Dat gevoel van een klassieker die weer helemaal bij de tijd is, is onbetaalbaar.