NS Plan X (Blauwe Engel) van Roco: Een klassieker op de modelbaan
Je kent ze vast wel, die opvallende blauwe treinstellen die vroeger door het Nederlandse landschap zoeften. De NS Plan X, bij iedereen bekend als de 'Blauwe Engel'.
Dit iconische stukje spoorweggeschiedenis is niet alleen een favoriet onder treinspotters, maar ook een absolute klassieker op de modelbaan. En als je op zoek bent naar een gedetailleerde en betrouwbare replica, dan kom je al snel uit bij de modellen van Roco. Laten we eens induiken in het verhaal achter deze legende en waarom het Roco-model zo de moeite waard is.
De feiten: een stukje Nederlandse spoorhistorie
Om de Blauwe Engel echt te waarderen, moet je weten waar het allemaal begon.
Deze treinstellen waren een revolutie voor de Nederlandse Spoorwegen. De eerste DE1-motorrijtuigen, zoals de beroemde 'Kameel' (nummer 20), werden in 1954 in dienst gesteld. Maar het waren de tweedelige DE2-stellen die de bijnaam 'Blauwe Engel' echt verdienden en vanaf 1953 de dienst uitmaakten.
Wat veel mensen niet weten, is hoe de bestellingen groeiden. Het begon in 1951 met een bescheiden order voor 8 motorrijtuigen en 4 treinstellen bij Allan.
Door de enorme behoefte aan nieuw materieel werd dit al snel opgevoerd tot 30 motorrijtuigen en maar liefst 45 treinstellen in 1953.
Zelfs na een ongeluk met de DE3 151 werd er nog een extra, 46e treinstel besteld. Dat zegt iets over het vertrouwen in dit ontwerp. Technisch waren het beestjes. De kracht kwam van AEC A220-motoren van zo'n 225 pk, aangevuld met een slimme Brown Boveri uitlaatgasturbine voor extra vermogen.
De tractiemotoren werden geleverd door Heemaf. Dit alles zorgde voor een betrouwbare en relatief krachtige eenheid, perfect voor de nevenlijnen waar ze vooral op reden: in het noorden, oosten en zuiden van het land.
Bewaarde exemplaren: waar vind je ze nu?
Gelukkig is de Blauwe Engel niet helemaal verdwenen. Op verschillende plekken in Nederland kun je nog stukken van deze geschiedenis bewonderen.
- DE2 180: Dit stel rijdt sinds 2020 bij Spoorfietsen Hengelo - Twekkelo. Het is zelfs teruggebracht naar de oorspronkelijke blauwe kleurstelling. Helaas heeft het een roerig verleden; het werd in 2009 ernstig vernield toen het bij de HIJSM stond.
- DE2 179: Eigendom van de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM) sinds 1999. Het staat opgeslagen in een loods in Simpelveld en is bedoeld om ooit in de rode kleurstelling te worden teruggebracht.
- DE2 186: Te vinden bij Stichting HSA in Winterswijk.
- DE1 41: Pronkt in de collectie van het Spoorwegmuseum in Utrecht.
- DE2 169: Alleen de kop is bewaard gebleven en staat in Waterhuizen.
- DE2 164: Een heel bijzonder geval: een deel van dit stel doet dienst als vakantiehuisje in Hoogwoud.
Voor modelbouwers en liefhebbers is het fantastisch om te weten waar de originelen staan, voor dat extra beetje inspiratie. De DE2 180 en 186 reden trouwens tot het jaar 2000 nog gewoon in de reizigersdienst bij Oostnet (later Connexxion/Syntus). Dat betekent dat veel treinreizigers uit die tijd nog levendige herinneringen aan ze hebben.
De Roco-modeltrein: een eerbetoon in miniatuur
En dan nu het leukste deel voor op je modelbaan: de replica van Roco.
Dit is geen grove benadering, maar een gedetailleerd eerbetoon aan het origineel. Roco staat bekend om zijn precisie en dat zie je terug. Hun model van de NS Plan X (Blauwe Engel) is verkrijgbaar in zowel de DE1 (enkel motorrijtuig) als de DE2 (tweedelig treinstel) uitvoering, die net als de NS Plan O (M2) rijtuigen een uniek stukje spoorhistorie vertegenwoordigen.
Let dus goed op welke versie je koopt, want het zijn echt verschillende dingen. De DE1 is het motorrijtuig, de DE2 is het complete treinstel met motor- en stuurrijtuig.
De details kloppen: van de karakteristieke blauwe kleur tot de juiste opschriften en nummering.
Onder de kap vind je een soepele motor en de modellen zijn vaak voorbereid of al uitgerust met een digitale decoder (DCC). De prijs voor een los DE2-treinstel ligt doorgaans ergens tussen de € 150 en € 250, afhankelijk van de uitvoering en of er al een decoder in zit. Tip: Combineer een Roco Blauwe Engel met een paar bijpassende rijtuigen (zoals de Plan E) en een landschap met wat boerderijen en een klein stationnetje. Zo creëer je direct de sfeer van een typische Nederlandse nevenlijn uit de jaren '60 of '70.
Praktische tips voor op jouw modelbaan
Klaar om deze klassieker een plek te geven? Hier zijn wat concrete tips.
- Kies je tijdperk: Bedenk in welke periode je je modelbaan laat afspelen. Rijden ze in de oorspronkelijke NS-blauwe kleur (jaren '50-'80), of in de latere rood/grijze Connexxion-kleuren (jaren '90)? Dit bepaalt welke versie je moet hebben.
- Let op de details: Controleer bij aanschaf het juiste nummer. Wil je de DE2 180 van Spoorfietsen nabouwen, of juist de DE1 41 uit het museum? De nummers op het model moeten kloppen voor de echte liefhebber.
- Onderhoud: Net als het echte werk, heeft ook het model af en toe wat liefde nodig. Houd de wielen en stroomafnemers schoon voor een soepele rit. Een druppeltje modelbouw-olie op de assen werkt wonderen.
- Digitale besturing: Met een DCC-decoder kun je de verlichting apart bedienen en soepeler optrekken en afremmen. Het geeft echt een extra dimensie aan het rijden met je Blauwe Engel.
De NS Plan X van Roco is meer dan alleen een modeltrein, net zoals de NS 6400 goederenlocomotief van Roco een onmisbare toevoeging is voor je collectie.
Het is een stukje nostalgie dat je zelf kunt laten rijden. Of je hem nu laat zoeven door een uitgestrekt polderlandschap of hem parkeert op een klein buurtstationnetje, met de Blauwe Engel haal je een onmiskenbaar stukje Nederlandse spoorhistorie in huis. Veel bouw- en rijplezier!