Flikkerende verlichting oplossen: Buffercondensatoren (PowerPacks) installeren
Je kent het wel. Je bent lekker aan het rijden met je favoriete loc, en dan ineens: het licht begint te flikkeren.
Vooral bij langzame snelheden of op oneffenheden in het spoor. Irritant, hè? Alsof je trein een slechte verbinding heeft met de bovenleiding. Maar geen zorgen, dit is een van de meest voorkomende en makkelijkst op te lossen problemen in onze hobby.
De oplossing heet een buffercondensator, of zoals veel merken het noemen: een PowerPack. Even een klein doosje inbouwen, en je hebt er nooit meer last van. Ik leg je precies uit hoe het werkt en hoe je het installeert.
Waarom flikkert je verlichting eigenlijk?
Stel je voor: je trein rijdt over een railverbinding die net niet perfect contact maakt. Of over een wissel waar de stroomtoevoer even onderbroken wordt.
Dat gebeurt in een fractie van een seconde. Voor de motor merk je er weinig van, die draait gewoon door. Maar voor de delicate LED-verlichting of de decoder is die microseconden stroomonderbreking genoeg om uit te vallen.
- Langzame snelheden, wanneer de loc minder 'momentum' heeft.
- Oude of vervuilde rails, waar het contact onbetrouwbaar is.
- Complexe baanindelingen met veel wissels en kruisingen.
- Lokken zonder ingebouwde stroomafname op alle assen.
Het resultaat is dat storende geflikker. Dit zie je het meest bij:
Een buffercondensator is als een mini-noodstroomvoorziening. Hij vangt die korte onderbrekingen op en levert stroom aan de verlichting (en soms ook de decoder) totdat de normale stroomtoevoer weer hersteld is. Geen flikkeren meer, gewoon stabiel licht.
Hoe werkt zo'n PowerPack precies?
In feite is het een heel simpel, maar slim apparaatje. Het bestaat uit één of meerdere condensatoren en een klein elektronisch schakelingetje, allemaal op een piepklein printje.
De condensator is als een mini-accu die heel snel kan laden en ontladen. Wanneer de loc spanning krijgt van de rails, laadt de condensator zichzelf op. Dat gebeurt supersnel, in een fractie van een seconde.
Op het moment dat de stroom van de rails wegvalt, springt de condensator bij. Dankzij handige stay-alive modules ontladt hij zichzelf en voedt hij de verlichting of decoder.
De duur dat hij dit kan volhouden varieert, maar bij de meeste modellen gaat het om 1 tot 3 seconden.
Dat is ruim voldoende om elk normaal contactprobleem te overbruggen. Je sluit hem aan tussen de decoder en de verlichting (of de motor). De meeste moderne decoders hebben speciale aansluitpunten voor een buffercondensator, vaak aangeduid met 'CAP' of 'BUFFER'. Het is plug-en-play op zijn simpelst.
Praktisch installeren: stap voor stap
Je hebt niet veel nodig: een soldeerbout, dun soldeertin, een scherp mesje en eventueel een multimeter.
En natuurlijk de buffercondensator zelf. Als je werkt met een ESU LokSound 5 decoder, duurt de installatie hooguit 15 minuten.
- De juiste plek vinden. Open je loc en zoek de decoder. Kijk op de decoder zelf of in de handleiding naar de aansluitpunten voor een buffer. Vaak zijn dit twee kleine gaatjes of soldeerpunten, duidelijk gemarkeerd. Geen aparte aansluiting? Dan kun je hem ook parallel aan de voedingsspanning van de decoder solderen (bij de + en - van de ingaande spanning).
- De draden voorbereiden. Knip de draden van de PowerPack op de juiste lengte. Strip een paar millimeter van de uiteinden. Zorg dat er geen losse draadjes uitsteken.
- Solderen. Verwarm het soldeerpunt op de decoder even, en breng dan een klein beetje soldeertin aan. Houd de draad van de condensator erbij en verwarm het geheel kort. De tin moet mooi vloeien en een glanzend 'bergje' vormen. Herhaal voor de andere draad. Let goed op de polariteit! Meestal is rood de plus (+) en zwart de min (-).
- Testen. Sluit de loc aan op je testbaan zonder hem dicht te schroeven. Zet de verlichting aan en rijdt langzaam over een wat slechter stuk spoor of een wissel. Het flikkeren zou volledig verdwenen moeten zijn.
- Vastzetten. Gebruik een druppeltje lijm of een stukje dubbelzijdig tape om het kleine printje ergens in de behuizing vast te zetten, zodat het niet gaat rammelen.
Tip: Bestel altijd de versie met de juiste spanning voor jouw systeem (meestal 12-16V voor N- en H0-schaal). Een te hoge spanning kan de condensator of je decoder beschadigen.
Welke modellen zijn er en wat kosten ze?
Je hebt de keuze uit universele exemplaren en merkspecifieke oplossingen. Voor de meeste hobbyisten is een universeel model prima.
Doehler & Haass PowerPack is een populaire keuze. Dit is een robuust, universeel buffercircuit dat met bijna elke decoder werkt.
Het is klein (ongeveer 15x10mm) en heeft duidelijke aansluitpunten. Prijs: ongeveer €12-€18. Massoth Buffer Module is specifiek ontworpen voor LGB en andere G-schaal banen, maar werkt ook in H0. Hij is wat groter en kan meer stroom leveren, handig voor locs met veel verlichting.
Prijs: rond de €25-€30. Digitrax BXPA1 is een combinatie van een stroomverdeler en buffercondensator.
Ideaal als je ook last hebt van stroomonderbrekingen bij de motor. Iets duurder, maar je lost twee problemen in één keer op. Prijs: ongeveer €35-€40. Voor de knutselaars zijn er ook losse condensatoren (supercondensators) te koop voor een paar euro. Maar dan moet je zelf de beveiligingsschakeling eromheen bouwen. Voor de meeste modelbouwers is een kant-en-klaar PowerPack-je de beste en veiligste optie.
Laatste tips voor een vlekkeloze installatie
Test altijd eerst de loc zonder buffer. Zo weet je zeker dat het flikkeren door contactverlies komt en niet door een slechte decoder of losse draadjes.
Heb je meerdere locs met hetzelfde probleem? Koop dan een multipack, dat scheelt in de kosten. Het is een investering van een paar tientjes voor al je locomotieven, maar het rijplezier dat je ervoor terugkrijgt is onbetaalbaar. En onthoud: een buffercondensator lost het flikkeren op, maar het onderliggende contactprobleem niet. Bekijk ook onze soldeerhandleiding voor het inbouwen van een draaddecoder in oude locs.
Het blijft slim om je rails regelmatig schoon te maken en de railverbinders te controleren. Met die combinatie van een schone baan en een PowerPack in elke loc, is je verlichting voortaan altijd stabiel. Fijne kilometers gewenst!