Snelheidscurve (Speed Table) aanpassen in CV67 tot CV94
Je kent het wel: je mooie locomotief rijdt niet helemaal zoals jij wilt. Misschien trekt-ie te snel op, of juist te langzaam.
Of hij rijdt in de eerste paar standen van je rijregelaar helemaal niet.
Gelukkig kun je dat zelf aanpassen, en dat is precies waar de snelheidscurve – oftewel de Speed Table – in CV67 tot en met CV94 voor is. Het is de geheime knop om je loc te laten rijden zoals jij dat wilt.
Wat is die snelheidscurve precies?
Stel je voor dat de motor van je modeltrein een gaspedaal heeft.
De snelheidscurve vertelt de decoder hoeveel 'gas' hij moet geven bij elke stand van je rijregelaar. Zonder zo'n curve rijdt hij lineair: bij 10% vermogen op de regelaar geeft de decoder 10% stroom aan de motor. Maar motoren zijn niet perfect.
In de praktijk heb je vaak een 'dood punt' aan het begin, of wil je juist een heel geleidelijke opbouw voor realistisch gedrag. Met de CV's (Configuration Variables) 67 tot en met 94 programmeer je deze curve stap voor stap.
Elke CV staat voor één snelheidsstap. Heb je 28 snelheidsstanden in je digitale systeem?
Dan vul je CV67 t/m CV94 in om precies te bepalen hoeveel spanning de motor bij elke stap krijgt.
Waarom zou je hiermee aan de slag gaan?
Dit is geen luxe, maar essentieel voor realistisch rijden. Een standaard curve werkt zelden perfect voor jouw specifieke locomotief. De ene motor heeft meer stroom nodig om op gang te komen, de ander is juist heel gevoelig.
- Het 'dood punt' bij lage snelheid: Je draait aan de knop, maar de loc beweegt pas bij stand 8 of 10. Met de curve geef je bij de eerste stappen al net genoeg spanning om soepel weg te rijden.
- Te schokkerige acceleratie: De loc trekt met een schok op. Een geleidelijk oplopende curve maakt optrekken vloeiend en realistisch.
- Realistische topsnelheid: Je wilt dat je goederentrein langzamer loopt dan je sneltrein. Met de curve bepaal je het maximale vermogen in de laatste stap.
Door de curve aan te passen, los je direct een paar irritaties op:
Decoders van merken als ESU (LokSound), ZIMO of Uhlenbrock bieden uitgebreide opties voor deze curves. Het is een van de krachtigste tools om karakter aan je model te geven, zoals het stilstaand geluid van de ventilator van een NS 1600.
Hoe werkt het aanpassen? De kern uitgelegd
Het basisprincipe is simpel: elke CV heeft een waarde van 0 tot 255. Die waarde vertegenwoordigt het percentage spanning dat de motor krijgt. Stel, je zet CV67 (de eerste snelheidsstap) op 10.
Dan krijgt de motor bij de allereerste draai aan de knop ongeveer 4% van de maximale spanning (10/255 ≈ 4%).
Je kunt dit handmatig doen door elke CV één voor één in te stellen via je centrale. Maar er zijn slimmere manieren.
Veel moderne systemen zoals de Roco Z21 of ESU ECoS bieden een grafische interface waarin je punten sleept om de curve te tekenen. De software berekent dan automatisch de CV-waardes. Een veelgebruikte methode is de '3-puntencurve'.
Een praktische tip: begin altijd met het opslaan van de fabrieksinstellingen. Noteer de originele waardes of maak een back-up via DecoderPro (gratis software). Zo kun je altijd terug als het resultaat tegenvalt.
Je stelt drie punten in: het begin (CV67), het midden (rond CV80) en het eind (CV94), waarna je ook de optrek- en afremvertraging realistisch instelt.
De decoder vult de stappen daartussen automatisch in. Dit geeft je snel een soepele, realistische curve zonder 28 keer te hoeven programmeren.
Verschillende decoders, verschillende opties
Niet elke decoder biedt dezelfde flexibiliteit. De instapmodellen van merken als Doehler & Haass (PD-series) of de goedkopere Lenz-decoders hebben vaak een basisoptie: je kunt kiezen tussen lineair, een vaste exponentiële curve of een handmatige curve.
Prima voor de meeste toepassingen. Voor de fijnproevers zijn er de geavanceerde decoders. De ESU LokSound 5 (prijs: €70-€120) laat je niet alleen de curve aanpassen, maar ook aparte curves voor vooruit en achteruit rijden.
Ideaal voor locs met een mechanisch verschil. De ZIMO MX-series (€60-€100) staat bekend om de zeer fijne afstelling en de mogelijkheid om de lastregeling voor constante snelheid te combineren met de curve.
Bij de topmodellen, zoals de LokSound 5 DCC of de ZIMO MX699 (€100-€150), kun je vaak meerdere curves opslaan en via een functietoets wisselen. Handig als je met één loc zowel goederentreinen als personentreinen rijdt.
Praktische tips om meteen te beginnen
Klaar om zelf te sleutelen? Met deze tips voorkom je frustratie:
- Gebruik een programmeerspoor: Pas nooit hoofd-CV's aan op het hoofdspoor terwijl andere locs rijden. Een apart programmeerspoor voorkomt chaos.
- Begin met een bestaand voorbeeld: Zoek online op '[jouw decoder type] speed table example'. Veel liefhebbers delen hun curves voor populaire locs als de BR218 of de NS 1600.
- Pas één ding tegelijk aan: Verander alleen de curve, niet tegelijk de motorinstellingen (CV's 2, 5, 6). Anders weet je niet wat het effect was.
- Test met een stopwatch: Meet hoe lang je loc erover doet om van stilstand naar topsnelheid te komen. Zo vergelijk je objectief de vooruitgang.
- Denk aan de 'kickstart' (CV65): Veel decoders hebben een aparte CV om een kort startpulsje te geven. Dit helpt bij locs die moeilijk op gang komen. Combineer dit met je aangepaste curve.
Het mooiste aan deze hobby is dat je alles naar je hand kunt zetten. De snelheidscurve is daarvan het perfecte voorbeeld. Met een uurtje proberen en wat geduld rijdt je locomotief straks precies zoals jij het in gedachten had. Veel programmeerplezier!