Styropor en XPS platen als basis voor je landschap
Je hebt een prachtig idee voor een landschap in je hoofd. Misschien een heuvelachtig terrein voor je modelspoorbaan, of een realistische diorama voor je miniaturen.
Maar hoe krijg je die hoogteverschillen en vormen eigenlijk gebouwd? Het antwoord is verrassend simpel: met isolatiemateriaal.
Styropor en XPS platen zijn jouw beste vrienden voor het creëren van een stevige, vormbare basis.
Wat zijn styropor en XPS platen precies?
Laat je niet afschrikken door de bouwvakker-termen. In feite zijn dit gewoon harde schuimplaten, maar dan met hele andere eigenschappen dan dat witte piepschuim waar je nieuwe tv in zat. Styropor is de merknaam voor geëxpandeerd polystyreen (EPS).
Het bestaat uit allemaal kleine, samengeperste bolletjes. Het is licht, goedkoop en makkelijk te vinden.
Je herkent het aan die korrelige structuur als je het doorsnijdt. XPS staat voor geëxtrudeerd polystyreen.
Dit materiaal heeft een veel fijnere, gesloten celstructuur. Het is steviger, watervaster en laat zich superglad schuren. Je ziet het vaak in die opvallende kleuren: roze (van Kingspan), blauw (van Dow) of groen.
Voor landschapsbouw is XPS vaak de betere keuze. Het is sterker, splintert niet en je kunt er prachtig gladde hellingen mee maken.
Waarom dit de perfecte basis is voor jouw landschap
Je zou natuurlijk ook met hout of gips aan de slag kunnen.
Maar deze schuimplaten hebben een paar onmisbare voordelen voor de modelbouwer. Ten eerste is het gewicht.
Een complete bergketen voor je diorama weegt bijna niets. Dat is niet alleen fijn bij het bouwen, maar ook als je later je hele landschap moet verplaatsen of naar een beurs meeneemt. Ten tweede is het vormbaarheid. Met een broodmes, een hete draad of zelfs een schuurmachine creëer je in een handomdraai glooiende heuvels, steile kliffen of zacht aflopende valleien.
Het materiaal werkt met je mee, in plaats van tegen je. En dan de prijs.
Voor een plaat van 120x60x5 cm betaal je bij de bouwmarkt zo'n €5 tot €10. Daarmee kun je een heel landschap onderbouwen. Probeer dat maar eens met hout of speciale modelbouwmaterialen voor een verhuisbare baan.
Aan de slag: van plaat tot landschap
Je basis leg je in lagen. Begin met een stevige onderplaat van bijvoorbeeld 3 cm dik.
Daarop teken je je ruwe vormen af. Dan bouw je op met dunnere lagen van 1 of 2 cm dik. Plak de lagen op elkaar met een lijm die het schuim niet aantast.
Gebruik nooit lijm op basis van aceton of oplosmiddelen – die eten je materiaal letterlijk op. Tip: print je baanplan op ware grootte uit om direct op het hout te werken.
- Een lang broodmes met kartels voor het ruwe werk
- Een elektrische hete-draadschuursnijder voor strakke, gladde sneden
- Een schuurblokje of schuurpapier (korrel 80-120) voor het fijne werk
- Een brander of soldeerbout voor het creëren van rotspartijen en texturen
Een veilige keuze is houtlijm, PVA-lijm of een speciale schuimplaatlijm. Voor het vormen heb je verschillende opties: Werk altijd in een goed geventileerde ruimte als je het materiaal verhit. De dampen zijn niet fijn om in te ademen.
Verschillende diktes en waarvoor je ze gebruikt
Niet elke plaat is voor alles geschikt. Denk ook na over de ondergrond onder je modelbaan; de dikte van je platen bepaalt namelijk wat je ermee kunt doen.
1-2 cm platen zijn perfect voor de bovenste laag. Hierin snij je je laatste details: rivierbeddingen, paden of kleine hoogteverschillen. Ze zijn ook handig voor het bekleden van al gevormde ondergrond.
3-5 cm platen zijn je werkpaarden. Dit is de standaarddikte voor het opbouwen van je hoofdlandschap.
Je kunt er al aardig wat diepte in kwijt zonder dat het onstabiel wordt.
6-10 cm platen gebruik je voor de echte blikvangers: hoge bergen, steile rotswanden of diepe kloven. Je kunt ze ook opbouwen uit meerdere dunnere lagen, wat soms makkelijker werkt. Prijzen variëren per dikte en merk. Voor XPS betaal je ongeveer: Styropor is vaak een paar euro goedkoper, maar je levert in op bewerkingsgemak.
- €6-9 voor een plaat van 120x60x2 cm
- €8-12 voor een plaat van 120x60x4 cm
- €12-18 voor een plaat van 120x60x6 cm
Praktische tips die je werk een stuk makkelijker maken
Een paar dingen die ik graag had geweten toen ik begon: Werk altijd vanuit een tekening op schaal.
Leg je spoorrails of gebouwen alvast op de plaat en markeer waar je hoogte moet komen. Dat voorkomt dat je halverwege moet verbouwen. Test je lijm altijd eerst op een stukje restmateriaal.
Niet elke lijm werkt even goed en sommige tasten het schuim aan.
Een nachtje laten drogen vertelt je alles. Bewaar je snijresten. Die kleine stukjes zijn goud waard voor het opvullen van gaten of het maken van kleine rotsblokken.
Niets weggooien tot je landschap af is. En vergeet de afwerking niet.
Een laagje gips, textuurpasta of zelfs gewone muurvuller beschermt je basis en geeft een perfecte ondergrond voor verf.
Zonder die beschermlaag kan je landschap kwetsbaar zijn voor stoten. Het mooiste van dit materiaal? Je kunt experimenteren zonder schuldgevoel. Een mislukt stuk snijd je gewoon weg en opnieuw beginnen kost je hooguit een nieuwe plaat. Zo wordt elke fout gewoon een leerzame omweg naar een beter landschap.