NS 1200 in verschillende tijdperken: Van blauw naar geel naar bruin
Stel je voor: je staat op een perron in 1955 en ziet een machtige, diepblauwe locomotief binnenrijden. Dezelfde locomotief zie je in 1985 terug, maar nu in fel geel.
En vandaag, in 2026, staat hij in een museum in warm, donkerbruin. Dat is het verhaal van de NS 1200 – een icoon dat letterlijk van kleur verschiet met de tijd. Voor modeltreinliefhebbers is dit een droom: één locomotief, drie tijdperken, drie compleet verschillende modellen om te bouwen of te verzamelen.
Wat is de NS 1200 precies?
De NS 1200 is een elektrische locomotief die tussen 1951 en 1954 werd gebouwd voor de Nederlandse Spoorwegen.
Het was een werkpaard: betrouwbaar, sterk en inzetbaar voor zowel personen- als goederentreinen. Maar wat hem echt bijzonder maakt voor ons als modelbouwers, is zijn lange carrière. Deze machines hebben ruim veertig jaar dienst gedaan, en in die tijd zijn ze meerdere keren compleet opnieuw geschilderd.
Die kleurveranderingen zijn geen toeval. De NS voerde in de loop der jaren een huisstijl door, en elke generatie locomotieven kreeg een nieuwe jas.
Voor modeltreinbouwers betekent dit dat je één basismodel kunt nemen en het in drie tijdperken kunt uitvoeren.
Dat maakt de NS 1200 een van de meest veelzijdige onderwerpen in de Nederlandse modeltreinhobby.
Tijdperk I: Het koninklijke blauw (1951-1968)
De allereerste NS 1200's kwamen uit de fabriek in een diepe, rijke blauwe kleur.
Denk aan marineblauw, bijna koninklijk. Dit was de standaardkleur voor elektrische locomotieven in de jaren vijftig en zestig. Het combineerde prachtig met de toenmalige rode en crèmekleurige rijtuigen. Voor modelbouwers is dit tijdperk het meest klassiek.
De details zijn subtiel: een smalle, gele streep langs de onderkant en de NS-logo's in wit. De nummering op de zijkant was ook anders dan bij latere versies.
Prijsindicatie: Een kant-en-klaar model van de NS 1200 in blauw uitvoering (Tijdperk I), passend binnen de geschiedenis van de NS-huisstijl in modelspoor, vind je bij merken als Roco of Fleischmann tussen de €150 en €250, afhankelijk van de schaal (meestal H0).
Wil je zelf bouwen, dan beginnen bouwpakketten van bijvoorbeeld Märklin of een kleinere producent zoals LS Models bij zo'n €80 tot €120.
Tip: Let bij aankoop op de juiste nummerreeks. De 1201-1204 had iets andere details dan de latere 1205-1214.
Tijdperk II: De gele blikvanger (1968-1988)
In 1968 besloot de NS dat het tijd was voor modernisering. Het diepe blauw maakte plaats voor een opvallend helder geel, gecombineerd met grijs.
Dit was de zogenaamde "gele huiskleur" die je ook op treinstellen als de Mat '64 zag. Het doel was zichtbaarheid: geel valt meer op, vooral bij slecht weer. De NS 1200 kreeg nu een heel ander gezicht. De locomotief werd twee kleur: geel op de bovenkant en grijs op de onderkant, met een scherpe scheiding.
De NS-logo's werden kleiner en verhuisden naar de cabine. Veel verzamelaars duiken daarom graag in het NS Geel-Grijs tijdperk, dat zo kenmerkend is voor de jaren zeventig en tachtig.
Prijsindicatie: Modellen in de gele uitvoering zijn iets makkelijker te vinden omdat ze korter geleden in productie waren.
Reken op €140 tot €220 voor een kant-en-klaar model. Bijzonder zijn de uitvoeringen met reclame-opschriften, zoals voor "Spoorwegen" of "NS Cargo". Die zijn zeldzamer en kunnen oplopen tot €300.
Tijdperk III: Het sobere bruin (1988-2000)
Aan het eind van de jaren tachtig vond de NS dat het tijd was voor een serieuzere uitstraling. Het vrolijke geel verdween en maakte plaats voor een donker, warm bruin met beige accenten.
Dit was de "nieuwe huisstijl" die je ook op locomotieven als de 1600 en 1700 zag. Voor de NS 1200 betekende dit het einde van een tijdperk. Veel locomotieven werden in deze bruine kleur geschilderd voordat ze werden afgevoerd.
Het is een kleur die minder opvalt, maar wel een bepaalde autoriteit uitstraalt.
Modelbouwers die van realisme houden, kiezen vaak voor deze versie omdat hij past in het moderne Nederlandse spoorbeeld. Prijsindicatie: Bruine modellen zijn het minst gangbaar in de handel, omdat de locomotief aan het eind van zijn carrière kwam. Je vindt ze vooral bij gespecialiseerde merken zoals ESU of een kleine producent als 3D-geprinte kits. Prijzen beginnen bij €180 en kunnen oplopen tot €350 voor een gedetailleerd, gelimiteerd model.
Zelf aan de slag: praktische tips
Wil je zelf een NS 1200 in een bepaald tijdperk bouwen of ombouwen? Kijk voor inspiratie ook eens naar de historische rol van de Sik. Het leuke van de NS 1200 is dat je met één basisproject drie totaal verschillende resultaten kunt krijgen.
- Kies je basis: Begin met een goed basismodel. Roco en Fleischmann maken betrouwbare H0-modellen met een goede motor en loopwerk. Voor N-schaal is Fleischmann een aanrader.
- Verf en decals: Voor de blauwe versie kun je Revell-emailverf "Blau 57" gebruiken. Voor geel is "Revell Gelb 15" goed. Bruin is lastiger; meng zelf met Humbrol 186 en 110. Decals voor de juiste nummers en logo's vind je bij merken als Herpa of zelfs via modeltreinfora.
- Details toevoegen: De luchtslangen, antennes en koppelingen verschillen per tijdperk. Koop een detailsetje bij een modeltreinwinkel of print ze zelf in 3D. Een setje kost tussen de €15 en €40.
- Opslag en onderhoud: Bewaar je modellen in een stofvrije vitrinekast. Reinig de wielen regelmatig met een speciale reiniger (zoals Noch 61100, €8 per flesje) om de elektrische geleiding goed te houden.
Begin met het tijdperk dat je het meest aanspreekt, en bouw later verder.
Zo bouw je niet alleen een model, maar ook een stukje Nederlandse spoorweggeschiedenis op je eigen zolderkamer.