Klokankermotor (Faulhaber) inbouwen in een oude Lima loc
Je kent het wel. Die oude Lima-locomotief die je voor een paar euro op een beurs oppikte.
Het ding ziet er prachtig uit, maar zodra je hem op de baan zet, hoor je vooral een hard, snerpend geluid. De originele motor draait als een bezetene, maar het model kruipt vooruit of wil niet eens van zijn plek komen. Tijd om die oude krachtbron te vervangen door een echte precisie-motor: de Faulhaber klokanker.
Wat is een klokankermotor en waarom in een Lima?
Een klokankermotor is een heel speciaal type elektromotor. In plaats van dikke koperen wikkelingen die ronddraaien, heeft hij een extreem dun anker dat lijkt op een klokveer.
Dat maakt hem superlicht en heel efficiënt. Hij kan al bij heel lage spanning soepel draaien, zonder die vreselijke haperingen. In een oude Lima zit meestal een goedkope, zogenaamde 3-polige motor.
Die is log, onnauwkeurig en vraagt veel stroom. Het resultaat? Trage reacties, haperen op lage snelheid en soms zelfs oververhitting.
Een Faulhaber-motor lost dit in één klap op. Je krijgt een stille, soepele aandrijving waarmee je model stapvoets kan kruipen zonder te schokken. Het is alsof je van een oude brommer naar een stille elektrische auto overstapt.
Hoe werkt zo'n Faulhaber-motor precies?
Het geheim zit in de constructie. Het anker is een dunne, cilindrische kooi van koperfolie op een dunne as.
Dit anker draait in een sterk magneetveld. Omdat er bijna geen massa is om in beweging te zetten, reageert hij direct op de kleinste stroomverandering.
Dat geeft die beroemde, soepele loop. Daarnaast hebben ze vaak een ingebouwde filter. Dat is een klein elektronisch component dat de 'ruis' van de motor onderdrukt. Oude Lima-motoren kunnen storen op de rails, waardoor je digitale decoders (DCC) gekke dingen gaan doen. Als je overweegt om magneten te vervangen in oude motoren, is een Faulhaber met filter een uitstekende keuze die doodstil is voor je elektronica.
Let op: Faulhaber-motoren zijn er in twee hoofdvarianten: met en zonder ingebouwde filter. Voor modeltreinen op gelijkstroom of DCC is de versie met filter eigenlijk altijd de beste keuze.
Welke modellen zijn geschikt en wat kosten ze?
Je kunt niet zomaar elke Faulhaber-motor gebruiken. De diameter en lengte moeten passen in de behuizing van de Lima.
- Faulhaber 1224SR met filter. Diameter 12mm, lengte 24mm. Een echte werkpaard voor veel Lima's. Prijsindicatie: €35 tot €50.
- Faulhaber 1516SR met filter. Iets dikker (15mm) maar korter (16mm). Ideaal als de ruimte in de lengte beperkt is. Prijsindicatie: €40 tot €55.
- Faulhaber 1016SR met filter. De dunne variant (10mm diameter) voor de allerkleinste locs. Prijsindicatie: €45 tot €60.
De meest populaire en goed passende modellen zijn: De prijzen zijn hoger dan een standaard motortje, maar je krijgt er kwaliteit voor terug die decennia meegaat. Koop ze bij gespecialiseerde modelbouwzaken of elektronicawinkels. Vermijd de goedkope namaakversies op bepaalde veilingssites; die hebben vaak geen filter en een veel kortere levensduur.
Inbouwen: stap voor stap aan de slag
Goed, je hebt de motor binnen. Tijd om te klussen, en vergeet niet om meteen je Roco Flüsterschleifer te monteren voor een fluisterstille rit.
- Demontage: Verwijder voorzichtig de behuizing van de loc. Maak foto's van de bedrading voordat je losknipt. Noteer welke draad waar zit.
- Oude motor verwijderen: Vaak zit deze vastgeklemd of geschroefd in een metalen frame. Verwijder de tandwielen en bewaar ze goed.
- Pastest: Leg de nieuwe Faulhaber in de ruimte. Past hij? Soms moet je een klein stukje plastic wegveilen of een steuntje maken van stukjes plastic card. De motor mag nergens klem zitten.
- Tandwielen overzetten: Het tandwiel van de oude motor moet je op de as van de nieuwe motor persen. Dit is het lastigste klusje. Gebruik een klein druppeltje secondelijm en zorg dat het tandwiel precies recht zit. Laat het volledig uitharden.
- Bedraden: Soldeer de draden van de decoder of de rijspanning direct op de motorpennen. Gebruik dunne, flexibele siliconendraden (0,14 mm²). Zorg dat er nergens kortsluiting kan ontstaan.
- Testen: Zet de loc op een stukje rail en test. Eerst voorzichtig op lage spanning. Check of hij soepel draait, niet te heet wordt en geen rare geluiden maakt.
Dit is geen hogere wiskunde, maar precisie is wel belangrijk. Neem de tijd voor stap 4. Een scheef tandwiel zorgt voor een zacht, constant gebrom en snellere slijtage.
Praktische tips voor een perfect resultaat
Een paar dingen die je leven makkelijker maken: De investering in tijd en geld is het dubbel en dwars waard.
- Gebruik een motorsteuntje: Je kunt kant-en-klare plastic of messing motorsteuntjes kopen die precies op Faulhaber-motoren passen. Die zorgen voor een stabiele, trillingsvrije montage. Kost een paar euro, bespaart een hoop frustratie.
- Smeer de tandwielen: Gebruik een speciaal tandwielvet voor modeltreinen (van bijvoorbeeld LaTech of Noch). Gewone olie wordt te dun en loopt weg.
- Test buiten de loc: Sluit de motor eerst buiten de loc aan op je regelaar. Zo weet je zeker dat hij zelf goed werkt, voordat je alles inbouwt.
- Vergelijk geluid: Zet naast je omgebouwde loc een originele Lima. Het verschil in geluid en loopgedrag is echt verbazingwekkend. Dat is je beloning.
Je krijgt er een soepel, stil en betrouwbaar model voor terug dat met plezier over je baan rijdt. En eerlijk: die oude Lima moderniseren met sfeervolle leds verdient het gewoon.