De opkomst van de containertrein in Epoche V

Jan van der Meer

Modelspoorengineer & DCC-expert

Ken je dat gevoel als je langs het spoor staat en een eindeloze trein vol containers voorbij ziet denderen? Dat is precies waar Epoche V over gaat. Ergens in de jaren zeventig veranderde het goederenvervoer per spoor compleet.

De losse stukgoed verdween, en in plaats daarvan kwamen die grote, gestandaardiseerde containers die we nu allemaal kennen.

Voor modeltreinliefhebbers is dit een van de coolste tijdperken om na te bouwen. Industrieel, stoer en herkenbaar.

Epoche V: wat betekent dat precies?

Als je net begint met modeltreinen, dan heb je die termen Epoche III, IV, V vast al voorbij zien komen. Het is gewoon een manier om de geschiedenis van het spoor in stukken te verdelen.

Epoche V loopt ongeveer van 1970 tot 1990. Denk aan de tijd dat de Deutsche Bundesbahn nog gewoon DB heette, dat de Nederlandse NS met rode locomotieven reed, en dat containers het goederenvervoer compleet overnamen. In deze periode verdwenen al die ouderwetse goederenwagens — de gesloten wagens met deuren aan de zijkant, de open bakwagens, de speciale wagens voor auto's.

Alles werd vervangen door containers. Want waarom zou je losse dozen in een wagon laden als je ook een hele container van een schip op een trein kunt zetten? Precies.

Dat dachten de spoorwegen ook.

Waarom containers alles veranderden

De containerrevolutie begon eigenlijk al in de jaren zestig, vooral in de zeevaart.

Maar het duurde tot Epoche V voordat het spoor echt volledig omschakelde. En wat een verschil maakte het. Vroeger moesten arbeiders van alles los inladen — kisten, vaten, zakken. Dat kostte uren.

Met containers laad je een hele lading in één keer. Container op de wagon, vastzetten, en rijden maar. Voor modeltreinbouwers is dit tijdperk om een paar redenen interessant:

• Herkenbaarheid — Iedereen kent die containers. Je ziet ze op vrachtwagens, op schepen, op treinen. Het maakt je baan meteen begrijpelijk voor iedereen die langskijkt.
• Industriële uitstraling — Epoche V-treinen zien er robuust uit. Geen poespas, geen versieringen. Gewoon werkpaarden op rails.
• Variatie — Containers zijn er in allerlei kleuren en met verschillende logo's. Zo krijg je vanzelf een kleurrijke, levendige goederentrein.

De containertrein is eigenlijk de spoorwegversie van de IKEA-inpakmethode: alles in een standaard doos, en dan efficiënt verplaatsen. Saai? Integendeel. Het ziet er fantastisch uit op een modelbaan.

De typische containertrein van Epoche V

Een containertrein uit deze periode ziet er heel anders uit dan een ouderwetse goederentrein.

In plaats van allerlei verschillende wagens zie je rijen van dezelfde soort containerwagens achter elkaar. Meestal zijn dat zogenaamde platte wagens met een frame waar de containers op staan. Bij de Deutsche Bundesbahn zag je veel de Sggrss 80 — een dubbeldeks containerwagen waarop containers op twee niveaus staan. Slim, want zo kun je meer meenemen zonder extra lengte.

Bij de NS in Nederland waren het vooral de bekende vierassige platte wagens waar containers op stonden, vaak in combinatie met locomotieven als de NS 1600 of de nieuwere NS 1700. De containers zelf zijn meestal 20 voet of 40 voet lang — dat zijn de standaardmaten die je overal ter wereld ziet.

Op een modelbaan in schaal H0 zijn dat containers van respectievelijk zo'n 8 en 16 centimeter.

Je ziet ze in het geel van P&O Nedlloyd, het groen van Hapag-Lloyd, of het blauw van Maersk. Maar ook de wat onbekendere rederijen zijn leuk om te hebben. De locomotieven voor deze kleurrijke treinen zijn vaak de grotere, krachtige types.

Bij de DB bijvoorbeeld de Baureihe 151 — een zware elektrische locomotief die speciaal gebouwd was voor het zware goederenvervoer. Of de Baureihe 155, de zogenaamde "Ludmilla", een diesellocomotief die je veel zag bij goederentreinen in het oosten.

Modellen kopen: waar moet je op letten?

Wil je zelf een containertrein voor op je baan? Als je houdt van spoorweg-nostalgie en Epoche III, dan heb je keuze zat.

Locomotieven

De grote merken hebben allemaal wel sets of losse modellen in het assortiment.

• Roco 72132 — DB BR 151: een prachtig model van de zware elektrische locomotief. Rijdt soepel, mooi gedetailleerd. Reken op zo'n €180 tot €250.
• Märklin 39602 — DB BR 151: Märklin-versie met drie rail, voor wie op wisselstroom rijdt. Iets duurder, rond de €250 tot €320.
• Fleischmann 731004 — DB BR 215: een diesellocomotief die je veel zag bij goederentreinen. Rond de €160 tot €220.
• Piko 51823 — DB BR 155: de "Ludmilla", een stoere diesellocomotief. Piko is iets betaalbaarder, zo'n €130 tot €180.

Containerwagens en sets

Voor een echte Epoche V-look heb je een locomotief nodig die bij het tijdperk past. Een paar opties: De wagens zijn net zo belangrijk als de locomotief, zeker als je ze vergelijkt met de modernisering en computernummers uit Epoche IV. Gelukkig zijn die er volop:

• Roco 76999 — Containerwagen set: drie platte wagens met containers, speciaal voor Epoche V. Rond de €60 tot €80 voor de set.
• Märklin 47170 — Dubbeldeks containerwagens: twee Sggrss 80 wagens met containers. Zo'n €50 tot €70.
• Fleischmann 836040 — Containerwagen met 20ft containers: losse wagen, leuk om uit te breiden. Rond de €25 tot €35 per stuk.
• Brawa 40812 — Containerwagen: Brawa staat bekend om details, en dat zie je. Iets duurder, zo'n €35 tot €45 per wagen.

Losse containers

Wil je extra containers voor op je wagens? Die zijn ook los te koop. Merken als Busch, Auhagen en zelfs Roco hebben ze. Reken op €3 tot €8 per container, afhankelijk van de maat en het merk. Zo kun je lekker variëren met kleuren en logo's.

Zelf een containertrein samenstellen

Het leuke van containertreinen is dat je ze helemaal naar eigen smaak kunt bouwen.

1. Begin met een locomotief en drie wagens. Dat is genoeg om een overtuigende trein te hebben. Later kun je altijd uitbreiden.
2. Varieer met containers. Zet niet allemaal dezelfde containers op je wagens. Mix kleuren en maten voor een realistisch beeld.
3. Let op het tijdperk. Een container van Maersk uit 2020 past niet op een trein uit 1978. Kijk naar logo's en kleuren die bij Epoche V passen.
4. Maak het vies. Echte containertreinen zijn nooit brandschoon. Een beetje weathering met verf of poeder maakt je trein veel realistischer.
5. Denk aan de laadplaats. Een containertrein zonder containerterminal op je baan is zonde. Kijk naar kranen en laadplatforms van merken als Auhagen of Kibri.

Een paar tips om het echt mooi te maken: Een complete containertrein met locomotief, drie wagens en containers ben je zo'n €300 tot €500 kwijt, afhankelijk van je merkkeuze. Dat klinkt als veel, maar je hebt dan wel een trein die echt indruk maakt op je baan.

De containertrein is misschien wel de meest onderschatte treinsoort in de modelbouw. Het ziet er industrieel uit, het is makkelijk samen te stellen, en het vertelt een verhaal over hoe het spoor meeging met zijn tijd. Precies waar Epoche V om draait.