D&H (Doehler & Haass) decoders in Fleischmann N-spoor locs
Stel je voor: je hebt een prachtige Fleischmann N-spoor loc, maar die rijdt alleen maar op volle kracht of helemaal stil.
Geen gecontroleerde optrekken, geen langzaam rijden bij een stationsgebied, geen aparte functies voor verlichting. Precies daar komt een D&H decoder om de hoek kijken. Het is eigenlijk de hersenen die je in je loc bouwt, waardoor je hem met een digitale besturing (zoals een centrale van Roco of een app) tot in de kleinste details kunt besturen. Voor Fleischmann N-spoor liefhebbers is D&H een gevestigde naam, en terecht.
Wat is D&H precies en waarom kies je voor hen?
D&H staat voor Doehler & Haass, een Duitse fabrikant die al decennialang gespecialiseerd is in digitale besturing voor modeltreinen. Ze zijn geen gigantisch bedrijf, maar juist daardoor heel gefocust op kwaliteit en maatwerk voor de modelbouwer.
Hun decoders staan bekend om hun robuustheid, uitgebreide programmeermogelijkheden en – niet onbelangrijk – hun uitstekende prijs-kwaliteitverhouding.
Voor Fleischmann N-spoor locs zijn ze een bijzonder goede match. Veel van deze locs hebben weinig ruimte voor een decoder, en D&H levert specifieke modellen die ontworpen zijn voor de krappe behuizingen van N-spoor materieel. Ze zijn ook vaak voorzien van de juiste stekkertjes (zoals de NEM 651 of 652) die direct op de printplaat van de Fleischmann loc passen. Dat scheelt een hoop gesoldeer.
Hoe werkt zo'n decoder in jouw Fleischmann loc?
In principe vervangt de decoder de standaard printplaat of aansluiting in je loc. De decoder ontvangt het digitale signaal van je centrale via de rails en vertaalt dat naar instructies voor de motor en de verlichting.
De kern van de werking zit in de programmeerbaarheid. Je kunt bijvoorbeeld de maximumsnelheid instellen, zodat je loc realistisch rijdt.
Maar ook de optrek- en afremvertraging, zodat hij niet als een raket wegschiet. En dan zijn er nog de functie-uitgangen (F0, F1, F2, etc.). Met de Fleischmann Next18 interface schakel je via F0 standaard de richtingsafhankelijke voor- en achterlichten in.
Maar met F1 kun je bijvoorbeeld een afzonderlijke koplamp of rookgenerator bedienen, en met F2 een speciaal geluidseffect. Het is alsof je je loc leert praten.
Het installeren van een D&H decoder in een Fleischmann loc is vaak een kwestie van de oude printplaat lossolderen, de nieuwe decoder met de bijgeleverde stekker aansluiten, en alles netjes in de behuizing proppen. Bij de meeste hedendaagse Fleischmann modellen is het een klusje van een half uurtje.
Welke modellen zijn er en wat kosten ze?
D&H heeft een breed assortiment, maar voor N-spoor en specifiek Fleischmann zijn een paar digitale decoders voor N-spoor het meest relevant. De prijzen variëren, maar reken op een range van ongeveer €25 tot €65, afhankelijk van de mogelijkheden.
- De DH05A / DH10A: Dit zijn de instapmodellen, perfect voor eenvoudige locs met alleen verlichting. Ze zijn compact, betrouwbaar en bieden alle basisfuncties. Ideaal voor je eerste digitale stappen. Prijsindicatie: €25 - €35.
- De DH16A / DH18A: Dit zijn de werkpaarden. Ze hebben meer functie-uitgangen (vaak 4 of meer), ondersteuning voor 'stay-alive' condensatoren (zodat je loc niet stilvalt bij vies spoor) en uitgebreidere programmeeropties. De DH18A is specifiek ontworpen voor locs met een NEM 652 stekker, wat veel voorkomt bij Fleischmann. Prijsindicatie: €40 - €55.
- De SUSI-modellen: Dit zijn decoders met een SUSI-interface. SUSI is een apart protocol voor het aansluiten van extra modules, zoals een geavanceerde geluidsdecoder. Dit is voor de liefhebber die een volledig geluids- en lichtspektakel wil bouwen in zijn N-spoor loc. Prijsindicatie: €50 - €65.
Het loont altijd om even te checken welke decoder specifiek wordt aanbevolen voor jouw type Fleischmann loc.
Op forums of in de handleiding van de loc staat vaak welk type stekker erin zit.
Praktische tips voor de installatie en het inrijden
Begin rustig. Lees eerst de handleiding van de decoder, ook al is het maar een paar pagina's.
- Programmeer op het programmeerspoor. Doe dit niet op je hoofdspoor, om te voorkomen dat je per ongeluk alle andere locs opnieuw programmeert.
- Stel de CV's één voor één in. Begin met de basis: CV2 (startspanning), CV3 (optrekvertraging), CV4 (afremvertraging), en CV5 (maximumsnelheid). Pas ze aan totdat het rijgedrag natuurlijk aanvoelt.
- Test elke functie. Druk op F0, F1, F2 enzovoort om te zien wat er gebeurt. Soms moet je de functietoewijzing (via CV's als CV33, CV34) aanpassen, zodat het licht ook echt op de juiste knop reageert.
- Overweeg een 'stay-alive'. In N-spoor is het contact tussen wielen en rails soms onbetrouwbaar. Een kleine condensator (een 'stay-alive') die je op de decoder aansluit, kan de stroom voor een fractie van een seconde vasthouden. Dat voorkomt irritante haperingen.
Het belangrijkste is dat je de juiste spanning (12V of 18V) en het juiste type motor (DC of coreless) instelt via CV's (Configuration Variables). Een verkeerde instelling kan de motor beschadigen. Het inregelen van een decoder is een kwestie van geduld en experimenteren, net als bij het installeren van een Fleischmann draaischijf.
Maar als het eenmaal goed staat, heb je er jarenlang plezier van. Je Fleischmann loc rijdt dan niet alleen digitaal, maar hij rijdt precies zoals jij het wilt.